Plastik poşet ücretlendirmesinde yeni dönem başlıyor: 1 Ocak 2026’dan 2026 sonuna kadar, satışa tabi plastik poşetlerde adet başına (vergiler dahil) 1 TL taban ücret uygulanacak ve bunun altında ya da üstünde fiyatlandırma yapılamayacak. Güncelleme, “Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar” üzerinde yapılan değişiklikle yürürlüğe alındı.
2026’da plastik poşet fiyatı neden değişti?
Plastik poşetler, Türkiye’de 1 Ocak 2019’dan beri ücretli. Uygulamanın temel fikri; ücretsiz dağıtımın doğurduğu “sınırsız tüketim” alışkanlığını kırmak ve kullanıcıyı çok kullanımlık seçeneklere yönlendirmek.
Yeni yıl için taban ücret belirlenirken, kamu kurumlarının yanı sıra sektör temsilcilerinin katılımıyla 12 Kasım’da “Ambalaj Komisyonu – Plastik Poşet Alt Komisyonu” toplantısı yapıldığı ve 2026 için taban ücretin vergiler dahil 1 TL/adet olduğu belirtiliyor.
Çevresel Etki ve "Sıfır Atık" Kazanımları
Bu fiyat artışını sadece ekonomik bir güncelleme olarak görmek eksik bir bakış açısı olacaktır. Asıl amaç, doğada yüzyıllarca yok olmayan plastik atıkların oluşumunu engellemek. Uygulamanın başladığı 2019 yılından bu yana elde edilen veriler, ücretli poşet uygulamasının çevreye olan pozitif etkisini kanıtlar nitelikte.
Bakanlık verilerine göre, ücretli poşet uygulaması sayesinde bugüne kadar:
- 2,8 milyon ton plastik atığın oluşumu engellendi.
- Plastik üretimi için gereken ham madde ithalatının azalmasıyla yaklaşık 28 milyar TL tasarruf sağlandı.
- 167 bin 984 ton sera gazı emisyonunun atmosfere salınmasının önüne geçildi.
Bu rakamlar, basit gibi görünen bir alışkanlık değişikliğinin iklim değişikliği ile mücadelede ne denli büyük bir fark yaratabileceğini ortaya koyuyor.
Ücretlendirme kapsamı dışında kalan poşetler: Hangi durumlar istisna?
Bu konu, hem tüketiciler hem işletmeler için en çok kafa karıştıran alanlardan biri. Mevcut “Usul ve Esaslar” metninde örnek istisnalar arasında şunlar sayılıyor:
- Açık satılan gıdaların hijyeni için kullanılan, çok ince (çift kat 15 mikron ve altı) ve belirli boyutların altındaki poşetler.
- Eczanelerde yalnızca ilaç satışında kullanılan, çok ince ve küçük ebatlı poşetler.
- Kargo poşetleri gibi bazı kullanım türleri.
Bu istisnaların mantığı genelde iki noktaya dayanır: hijyen gerekliliği ve farklı amaçla kullanılan ambalaj türleri.
Tüketici Olarak Ne Yapmalıyız?
Fiyatın 1 TL’ye yükselmesi, bez çanta, file ve çok kullanımlık taşıma ekipmanlarına olan dönüşü hızlandıracaktır. Yeşil Ajanda olarak önerimiz, bu süreci bir “masraf artışı” olarak değil, doğaya karşı sorumluluğumuzu hatırlatan bir uyarıcı olarak görmemizdir.
Market alışverişlerinizde yanınızda bez çanta bulundurmak, sadece bütçenizi korumakla kalmaz, aynı zamanda petrol türevi atıkların denizlerimize ve toprağımıza karışmasını da engeller. Unutmayalım ki, “kullan-at” kültüründen “kullan-koru” kültürüne geçiş, sürdürülebilir bir gelecek için bir tercih değil, zorunluluktur.
