Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMO) Deniz Çevresini Koruma Komitesi (MEPC), 84. oturumunu Londra’da tamamlayarak küresel denizcilik emisyonları konusunda uzlaşıyı yeniden inşa etme kararlılığını ortaya koydu. 27 Nisan-1 Mayıs 2026 tarihleri arasında düzenlenen toplantıda, IMO Net Sıfır Çerçevesi’nden Hürmüz Boğazı’ndaki çevresel risklere kadar pek çok kritik karar alındı. Denizcilik sektörünün geleceğini şekillendirecek bu kararlar, sürdürülebilir taşımacılık hedeflerine yeni bir ivme kazandırıyor.
IMO Net Sıfır Çerçevesi: Sera Gazı Emisyonlarına Yönelik Orta Vadeli Tedbirler
Müzakerelerde Uzlaşı Arayışı
Bu hafta yaklaşık 100 delegasyon, gemilerden kaynaklanan sera gazı (GHG) emisyonlarını ele alan “orta vadeli tedbirlerin” benimsenmesi konusunda görüşlerini dile getirdi. IMO Net Sıfır Çerçevesi olarak bilinen bu düzenleme için müzakerelerin nasıl ilerleyeceğine dair çok sayıda öneri masaya yatırıldı.
IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, kapanış konuşmasında şu mesajı verdi: “Yola geri döndük, ancak güveni yeniden inşa etmek zorundayız. Oturumlar arası çalışmalarınızla bu ivmeyi sürdürmenizi ve üyeleri bir araya getirebilecek sunumlar hazırlamanızı teşvik ediyorum.”
MEPC 85 Öncesi Yol Haritası
Komite, çeşitli endişeleri çözmek ve küresel bir önlem üzerinde geniş bir uzlaşıya varmak amacıyla oturumlar arası bir Çalışma Grubu kurulmasına karar verdi. MEPC 85 öncesinde:
- 1-4 Eylül 2026 ve 23-27 Kasım 2026 tarihlerinde iki oturumlar arası toplantı düzenlenecek
- Yakıt kaynağı izlenebilirliği için “gözetim zinciri” modelleri üzerine bir günlük uzman çalıştayı yapılacak
- MEPC 85, 30 Kasım-3 Aralık 2026 tarihlerinde toplanacak
- İkinci olağanüstü oturum 4 Aralık 2026’da yeniden başlayacak
Hürmüz Boğazı'nda Çevresel Risklere Karşı Kararlı Tutum
Komite, Hürmüz Boğazı bölgesindeki ticari gemilere yönelik saldırıları ve bunlarla bağlantılı deniz kirliliği risklerini kınayan bir karar aldı. Basra Körfezi ve komşu sularının kırılganlığına dikkat çeken Komite, saldırıların büyük ölçekli deniz kirliliğine yol açabileceği konusunda uyardı.
Söz konusu riskler arasında şunlar yer alıyor:
- Petrol sızıntıları
- Tehlikeli ve zararlı maddelerin yayılması
- Füze, drone, yangın ve patlamalardan kaynaklanan tehlikeli kalıntılar
Komite, Genel Sekreter’den çevresel etkileri izlemesini ve bir sonraki IMO Konsey oturumuna rapor sunmasını talep etti.
Kuzey-Doğu Atlantik İçin Yeni Emisyon Kontrol Bölgesi
Komite, Kuzey-Doğu Atlantik’te yeni bir Emisyon Kontrol Bölgesi (ECA) kabul ederek azot oksitler (NOx), kükürt oksitler (SOx) ve partikül madde (PM) için daha sıkı emisyon sınırları getirdi. Yürürlük tarihi 1 Eylül 2027 olup, ECA 12 ay sonra 2028’de etkin olacak.
Yeni ECA; Grönland, İzlanda, Faroe Adaları, İrlanda, Birleşik Krallık, Fransa, İspanya ve Portekiz anakaralarının temel hatlarından itibaren 200 deniz miline kadar uzanan münhasır ekonomik bölgeleri ve karasularını kapsıyor.
ECA bölgelerinde gemiler, kükürt içeriği %0,10’u aşmayan yakıt kullanmak zorunda olacak. Bu düzenleme:
- Hava kirliliğine bağlı, akciğer kanseri, kalp-damar hastalıkları, felç ve çocukluk çağı astım risklerini azaltır
- Denizdeki görüş mesafesini artırır
- Asitlenmeyi azaltarak ekinleri ve ormanları korur
2026 Deniz Plastik Atık Stratejisi ve Eylem Planı
Komite, gemilerden 2030’a kadar sıfır plastik atık deşarjı hedefini yeniden teyit ederek 2026 Stratejisi ve Eylem Planı’nı kabul etti. Yeni strateji şu alanlarda iyileştirmeler getiriyor:
- Liman alım tesislerinin ve atık işleme süreçlerinin geliştirilmesi
- Düzenleyici uyumun güçlendirilmesi
- Kamu farkındalığı ve denizci eğitiminin yaygınlaştırılması
- Hedefli teknik yardım ve kapasite geliştirme dahil uluslararası işbirliği
Komite, MARPOL Ek III ve/veya SOLAS Sözleşmesi kapsamında yük konteynerlerinde plastik pelet taşımacılığını düzenleyen zorunlu bir kod geliştirilmesi konusunda mutabık kaldı.
Diğer Önemli Kararlar
- Balast Suyu Yönetimi (BWM) Sözleşmesi’nde değişiklikler onaylandı
- Sualtı yayılan gürültü (URN) için deneyim oluşturma aşaması 2028 sonuna kadar uzatıldı
- URN emisyonları üzerine kapsamlı bir IMO çalışması başlatılacak
Komite önümüzdeki iki yıl için üç yeni çalışma çıktısı belirledi:
- MARPOL Ek VI’nın 12. düzenlemesinde ozon tabakasını incelten maddelerin gemilere yeniden sokulmasının yasaklanması
- Denizcilik otonom yüzey gemileri (MASS) ile ilgili önlemler
- BBNJ Anlaşması’nın IMO düzenleyici çerçevesinde uygulanmasının desteklenmesi
- Beşinci IMO Sera Gazı Çalışması için Görev Tanımı onaylandı
- Deniz dizel motorlarından CH4 ve/veya N2O emisyonları için 2026 Kılavuzları kabul edildi
- 2008 NOx Teknik Kodu’nda karbon içermeyen yakıtlara ilişkin değişiklikler onaylandı
- Gemilerin biyolojik kirlenmesinin kontrolü için bağımsız ve yasal olarak bağlayıcı bir araç geliştirilmesine karar verildi
