Avrupa Komisyonu, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) kapsamında 2026 yılının ilk çeyreğine ait sertifika fiyatını 7 Nisan 2026 tarihinde resmen açıkladı. Ton başına 75,36 euro olarak belirlenen bu fiyat, AB’ye karbon yoğun ürün ihraç eden Türk sanayiciler başta olmak üzere tüm ithalatçılar için kritik bir maliyet sinyali niteliği taşıyor.
CBAM Sertifika Fiyatı Nasıl Hesaplanıyor?
Avrupa Komisyonu, CBAM sertifika fiyatını AB Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS) kapsamında gerçekleştirilen açık artırmalardaki tahsisat fiyatlarının ağırlıklı ortalamasına göre belirliyor. Bu yöntem, AB içinde üretim yapan firmaların karşılaştığı karbon maliyeti ile AB’ye ithal edilen ürünlere uygulanan karbon maliyeti arasında tutarlılık sağlamayı amaçlıyor.
Hesaplama süreci, (EU) 2023/956 sayılı Tüzüğün 21. maddesi ve Komisyon Uygulama Tüzüğü (EU) 2025/2548’de belirlenen metodolojiye dayanıyor. Komisyon, her çeyreğin sona ermesinin ardından ilk takvim haftasında fiyatı hesaplayarak kamuoyuyla paylaşıyor.
Bu yaklaşımın temel mantığı oldukça basit: AB sınırları içindeki üreticiler EU ETS kapsamında karbon maliyeti ödüyor. CBAM ise aynı maliyetin ithal ürünlere de yansıtılmasını sağlayarak karbon kaçağını önlemeyi hedefliyor. Böylece yerli ve ithal ürünler arasında adil bir rekabet ortamı oluşturuluyor.
2026 Yılı Çeyreklik Fiyat Takvimi
2026 yılında CBAM sertifika fiyatları çeyreklik olarak açıklanacak. 2027’den itibaren ise haftalık fiyat yayınına geçilecek. Açıklanan takvim şu şekilde:
- 1. Çeyrek (Q1 2026): 7 Nisan 2026’da yayımlandı — 75,36 euro
- 2. Çeyrek (Q2 2026): 6 Temmuz 2026’da açıklanacak
- 3. Çeyrek (Q3 2026): 5 Ekim 2026’da açıklanacak
- 4. Çeyrek (Q4 2026): 4 Ocak 2027’de açıklanacak
Her çeyreklik fiyat, o çeyrekte AB’ye ithal edilen CBAM kapsamlı ürünlerin gömülü emisyonlarına karşılık gelen sertifika maliyetini belirliyor. Sertifika satışları ise Şubat 2027’den itibaren Ortak Merkezi Platform üzerinden başlayacak.
İhracatçılarımız İçin Ne Anlama Geliyor?
Türkiye, AB’ye en fazla karbon yoğun ürün ihraç eden ülkelerin başında geliyor. Demir-çelik, çimento, alüminyum ve gübre gibi sektörler CBAM’dan doğrudan etkileniyor. Ton başına 75,36 euro olarak belirlenen sertifika fiyatı, bu sektörlerdeki ihracatçılar için somut bir maliyet kalemi olarak bilançolara yansıyacak.
Örneğin çelik sektöründe ton başına 2,0–2,2 CO₂ seviyesindeki gömülü emisyonlar, mevcut fiyat seviyesinde 150–165 euro arasında ek maliyet anlamına gelebilir. Bu rakam, emisyon yoğunluğu yüksek olan üreticiler için rekabet gücünü doğrudan etkileyen bir faktör haline geliyor.
Türkiye’nin bu sürece hazırlığı açısından olumlu bir gelişme de var: Ülkemiz 2026–2027 döneminde kendi Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) pilot uygulamasını başlatmayı planlıyor. Ulusal bir karbon fiyatlama mekanizmasının devreye girmesi durumunda, üretim ülkesinde ödenen karbon bedeli CBAM sertifika yükümlülüğünden düşülebilecek. Ancak bu mahsup mekanizmasının kapsamı ve AB tarafından tanınma süreci henüz netleşmedi.
İhracatçılar İçin Kritik Tarihler ve Yükümlülükler
CBAM’ın kesin rejimine geçişle birlikte ihracatçıların dikkat etmesi gereken önemli tarihler ve yükümlülükler bulunuyor:
- 1 Ocak 2026: Mali yükümlülük dönemi başladı; gömülü emisyonlar akredite doğrulayıcı tarafından doğrulanacak.
- Şubat 2027: CBAM sertifika satışları Ortak Merkezi Platform üzerinden başlayacak.
- 30 Eylül 2027: 2026 yılına ait ilk yıllık beyan ve sertifika teslim yükümlülüğü için son tarih.
Artık yalnızca raporlama değil, doğrulama ve sertifika teslimi de zorunlu. Emisyon verilerinin akredite üçüncü taraf kuruluşlar tarafından doğrulanması gerekiyor. Bu nedenle tesis bazlı veri kalitesi ve izleme-raporlama-doğrulama (MRV) altyapısının güçlendirilmesi büyük önem taşıyor.
Kaynak: European Commission – Taxation and Customs Union, Price of CBAM Certificates
